Báo cáo biện pháp Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9

Trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, Chính phủ Việt Nam đã và đang thực hiện chính sách mở cửa nhằm hội nhập với cộng đồng thế giới trên nhiều lĩnh vực. Trong đó Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng của mỗi đất nước và tạo cơ hội học tập cho mỗi người dân. Hệ thống giáo dục, chương trình và phương pháp giáo dục của các quốc gia tiếp tục được thay đổi nhằm xóa bỏ mọi ngăn cách trong các nhà trường, cung cấp các tri thức hiện đại, đáp ứng được yêu cầu mới phát sinh của nền kinh tế. Một triết gia đã từng nói rằng “Biết thông thạo một ngoại ngữ giống như bạn có thêm một con người mới”. Chỉ có ngoại ngữ mới có thể giúp chúng ta tiếp cận với thế giới văn minh, trao đổi văn hóa và nối vòng tay hữu nghị toàn cầu. Chính vì vậy, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã xây dựng đề án dạy ngoại ngữ giai đoạn 2008-2020 và Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã từng nhấn mạnh, đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008- 2020 nhằm chuyển từ việc dạy ngoại ngữ như một môn học sang dạy như một công cụ để sống, làm việc và hội nhập quốc tế, biến ngoại ngữ từ điểm yếu thành điểm mạnh của Việt Nam.

Xuất phát từ mục tiêu đó, tiếng Anh đã trở thành ngoại ngữ số một được dạy ở nước ta và việc dạy cũng như học tiếng Anh ở các trường THCS cũng đã có những chuyển biến rõ rệt. Theo đó, việc đầu tư nghiên cứu các phương pháp dạy học và áp dụng sao cho hiệu quả là một yêu cầu tất yếu. Việc đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường phổ thông nói chung và đối với bộ môn Tiếng Anh nói riêng, là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của cải cách giáo dục. Điều 24.2 Luật giáo dục quy định “Phương pháp dạy học phổ thông phải phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.” Do đó, đề tài: “Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9” này hi vọng được xem xét là một trong những kinh nghiệm giảng dạy nhỏ nhưng thực tế, góp phần đáp ứng được yêu cầu về đổi mới phương pháp giáo dục hiện nay.

docx 39 trang thuhoaiz7 20/12/2022 10722
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Báo cáo biện pháp Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.

File đính kèm:

  • docxbao_cao_bien_phap_ap_dung_so_do_tu_duy_trong_day_tu_vung_va.docx
  • pdfÁp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9.pdf

Nội dung text: Báo cáo biện pháp Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9

  1. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 MỤC LỤC Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 1
  2. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 I. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lí do về mặt lí luận Trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, Chính phủ Việt Nam đã và đang thực hiện chính sách mở cửa nhằm hội nhập với cộng đồng thế giới trên nhiều lĩnh vực. Trong đó Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực có chất lượng của mỗi đất nước và tạo cơ hội học tập cho mỗi người dân. Hệ thống giáo dục, chương trình và phương pháp giáo dục của các quốc gia tiếp tục được thay đổi nhằm xóa bỏ mọi ngăn cách trong các nhà trường, cung cấp các tri thức hiện đại, đáp ứng được yêu cầu mới phát sinh của nền kinh tế. Một triết gia đã từng nói rằng “Biết thông thạo một ngoại ngữ giống như bạn có thêm một con người mới”. Chỉ có ngoại ngữ mới có thể giúp chúng ta tiếp cận với thế giới văn minh, trao đổi văn hóa và nối vòng tay hữu nghị toàn cầu. Chính vì vậy, Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã xây dựng đề án dạy ngoại ngữ giai đoạn 2008-2020 và Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã từng nhấn mạnh, đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008- 2020 nhằm chuyển từ việc dạy ngoại ngữ như một môn học sang dạy như một công cụ để sống, làm việc và hội nhập quốc tế, biến ngoại ngữ từ điểm yếu thành điểm mạnh của Việt Nam. Xuất phát từ mục tiêu đó, tiếng Anh đã trở thành ngoại ngữ số một được dạy ở nước ta và việc dạy cũng như học tiếng Anh ở các trường THCS cũng đã có những chuyển biến rõ rệt. Theo đó, việc đầu tư nghiên cứu các phương pháp Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 3
  3. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 Tác giả của Sơ đồ tư duy: Tony Buza Theo tác giả Tony Buza, sơ đồ tư duy là một hình thức ghi chép bằng cách sử dụng màu sắc, các từ khóa, hình ảnh để mở rộng và đào sâu ý tưởng. - Theo các chuyên gia việc sử dụng màu sắc, đường cong, hình ảnh có tác dụng kích thích mắt và trí não hơn trong việc ghi nhớ, việc sử dụng các con chữ dễ gây nhàm chán cho học sinh. - Ngoài việc sử dụng sơ đồ tư duy để ôn tập và kiểm tra từ vựng đối với học sinh, giáo viên còn có thể linh hoạt áp dụng vào các tiết dạy từ vựng, tiết luyện viết, hoặc các tiết luyện nói, hay dùng để tóm tắt nội dung các bài đọc theo một số sơ đồ tham khảo như sau: Sơ đồ 1: Sơ đồ 2: Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội5
  4. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 Thực ra, Sơ đồ tư duy không phải là một khái niệm mới, vì trước đây chúng ta vẫn đôi khi có sử dụng dưới một số dạng của sơ đồ tư duy như: Trò chơi Network; Dạng cây thư mục; bảng biểu, sơ đồ, nhưng khi khái niệm và phương pháp sử dụng sơ đồ tư duy ra đời thì quả thật, nó mang lại sức hấp dẫn và hiệu quả hơn nhiều. Về cá nhân, tôi không ngại khi phải thành thật chia sẻ rằng, mặc dù trước đây có được nghe qua về phương pháp giảng dạy dùng sơ đồ tư duy, tôi chỉ mơ hồ nhìn nhận, đó là một phương pháp “hiện đại” hơn phương pháp kẻ bảng, vẽ sơ đồ thủ công trước đây nhằm hệ thống, xâu chuỗi các vấn đề, các ý tưởng với nhau; nhưng cái nhìn của tôi đã thay đổi hẳn về phương pháp này kể từ một thực tế khi tôi tham gia thi Giáo viên chủ nhiêm giỏi cấp Quận (không phải môn giảng dạy chuyên môn) . Tôi đã “mò mẫm” tìm hiểu trên mạng, áp dụng sơ đồ tư duy trong tiết dự thi đó, được đánh giá tốt và đó cũng chính là động lực khiến tôi muốn áp dụng cho chính tiếng Anh – bộ môn mình yêu thích và đang trực tiếp giảng dạy hàng ngày trên lớp cho học trò. Và không phụ công tôi, kết quả đạt được từ phương pháp giảng dạy này rất khả quan, hơn 90% các em tỏ ra hào hứng và thích thú với sơ đồ tư duy, chấp nhận nó như một “hiển nhiên cần phải có”, háo hức được lĩnh hội và thể hiện khả năng tư duy của bản thân; và đa số các em đạt được chuẩn yêu cầu về bài học. 3. Lý do về tính cần thiết Cập nhật thông tin mới, áp dụng phù hợp với tình hình thực tiễn và khả năng của bản thân là yêu cầu nên đặt ra cho mỗi giáo viên trong quá trình hội nhập, toàn cầu hoá như hiện nay. Xác định về tính cần thiết của việc áp dụng sơ đồ tư duy trong giảng dạy nói chung, và giảng dạy từ vựng và ôn tập ngữ pháp tiếng Anh nói riêng, tôi luôn nghĩ về tính ưu việt của phương pháp này. Một mặt, học trò có thể hệ thống hoá các kiến thức và nội dung cơ bản chính xác và nhanh hơn. Mặt khác, phương pháp này giúp học trò khắc sâu được kiến thức lâu hơn, có dấu ấn hơn và có tác dụng kích thích trí tưởng tượng, sáng tạo của Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 7
  5. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 vựng và ôn tập ngữ pháp tiếng Anh cho học sinh khối lớp 9 tôi đang giảng dạy trong phạm vi trường THCS Thái Thịnh. 6. Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện việc nghiên cứu đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau: - Phương pháp nghiên cứu tài liệu (Truy cập mạng Internet, tham khảo các tài liệu trên mạng về việc áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy học nói chung; sách giáo khoa và bài tập môn tiếng Anh lớp 9, hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn Tiếng Anh THCS – Vũ Thị Lợi); tài liệu “Lập bản đồ tư duy - Công cụ tư duy tối ưu sẽ làm thay đổi cuộc sống của bạn” - Tác giả Tony Buzan). - Phương pháp khảo sát. (Điều tra, phân tích, tổng hợp tình hình học tập của học sinh) - Phương pháp thực nghiệm. (Thông qua thực tế giảng dạy áp dụng đề tài này trong khoảng thời gian gần 1năm của bản thân.) - Phương pháp thống kê, kiểm tra, đánh giá trước và sau quá trình thực nghiệm. Ngoài ra, tôi còn tham khảo ý kiến và kinh nghiệm của đồng nghiệp trong trường, không chỉ trong tổ bộ môn mà còn từ các giáo viên có năng lực ở các môn liên quan như Ngữ văn, lịch sử, sinh học v.v 7. Nhiệm vụ nghiên cứu: - Nghiên cứu về mặt cơ sở lý luận - Nghiên cứu thực trạng các tiết học có sử dụng sơ đồ tư duy - Nghiên cứu các biện pháp khắc phục - Thống kê kết quả đạt được, rút kinh nghiệm nghiên cứu. Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 9
  6. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 nhiều giáo viên còn chưa bắt nhịp kịp với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin. II. MÔ TẢ GIẢI PHÁP Nội dung phần mô tả giải pháp xin được tóm tắt theo sơ đồ sau: Xuất phát từ những thực trạng trên, qua quá trình giảng dạy và sự tiếp thu, học hỏi từ các đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường, tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm và giải pháp trong việc áp dụng sơ đồ tư duy trong giảng dạy từ vựng và cấu trúc tiếng Anh lớp 9, nhằm giúp tăng hiệu quả tiết học như sau: 1. Nội dung a. Về từ vựng: Thứ nhất, lượng từ nhiều, mặc dù chương trình sách giáo khoa đã soạn theo chủ điểm riêng, nhưng khi giáo viên thiết kế sơ đồ tư duy lại cần phải dành khá nhiều thời gian và tâm trí để chọn lọc từ, giới thiệu và sắp xếp từ sao cho đúng trình tự, lôgic, tạo sự dễ hiểu nhất cho học sinh. Bản thân giáo viên phải tự đặt mình vào 2 vị thế: một là, giáo viên phải trình bày sơ đồ tư duy Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 11
  7. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 Như vậy, với 1 tiết dạy có lượng từ vựng nhiều, giáo viên cần phải có sự chuẩn bị chu đáo từ trước: - Chọn lọc các từ sao cho gần nhau nhất về nghĩa xếp vào cùng một nhóm. - Thiết kế màu sắc của sơ đồ tư duy cũng phải nhất quán theo từng nhóm từ đó. - Chọn hướng minh hoạ càng đơn giản càng tốt. - Sau khi giới thiệu kĩ từ vựng, yêu cầu học sinh tái sản xuất lại sơ đồ tư duy trên, ban đầu theo nhóm để có sự hỗ trợ lẫn nhau, bước sau làm cá nhân rồi có so sánh, đối chiếu. - Sau cùng, tự học sinh sẽ phải thiết kế một dạng sơ đồ tư duy cho riêng mình, dựa trên các từ đã được học ở trên. - & * Các sơ đồ tư duy đã được thiết kế để dạy từ vựng trong đơn vị bài học tiếng Anh 9 lần lượt được giới thiệu sau đây: Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 13
  8. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 Unit 3: A trip to the countryside Lesson 1: Getting started & Listen and read (page 22 - 23) 1. Teaching points: Presenting and revising countryside vocabulary to talk about a trip to the countryside. Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 15
  9. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 2. The mind map target: to teach vocabulary about the environmental problems. 3. Mind map description: - The mind map is designed with 6 main environmental problems: water pollution, dynamite fishing, spraying pesticides, air pollution, garbage dump and deforestation. - The people’s attitude and activities (the conservationists’) to the environmental problems. 4. Results: Students were able to remember the new words and discuss about those environmental problems thoroughly. Unit 7: Saving energy Lesson 3: Listen (page 60) 1. Teaching points: practice in listening to the news on solar energy for specific information. Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 17
  10. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 Unit 9: Natural disasters Lesson 4: Read (page78 - 79) Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 19
  11. Áp dụng sơ đồ tư duy trong dạy từ vựng và ôn tập cấu trúc Tiếng Anh lớp 9 1. Teaching points: Presenting some vocabulary about “Life on other planets”. 2. The mind map target: to teach new words about the topic “Life on other planets”. 3. Mind map description: - The mind map is designed to introduce the vocabulary only. 4. Results: Students were able to remember the words relating the topic. Thứ hai, từ vựng trong sách giáo khoa Tiếng Anh 9 còn cần nên chia theo dạng. Giáo viên có thể thiết kế kiểu sơ đồ tư duy theo 2 thể loại: từ vựng tách biệt như Ngô Thị Ngọc Bích – Giáo viên trường THCS Thái Thịnh- Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội 21